Doopsgezinden moeten weer een vredesbureau oprichten! – en waarom we dat (nog) niet doen

Vredesmaaltijden
Sinds mei 2025 organiseert de ADS-medewerker duurzaamheid en vrede samen met de jeugdwerkcoördinatoren van de ADS vredesmaaltijden voor jongeren. Het idee is eenvoudig: tijdens een gezamenlijke maaltijd praten we over de dienstplicht. Jongeren ontvangen in het jaar dat ze 17 worden een standaardbrief waarin staat dat ze dienstplichtig zijn. Aan tafel bespreken we hoe het voelt om zo’n brief te krijgen. Ook stellen we de vraag: ‘Stel dat Rusland een NAVO-land aanvalt en jij wordt echt opgeroepen, wat doe je dan?’ De maaltijd bestaat uit drie gangen. Dat is bewust zo gekozen: het tempo ligt laag, zodat we steeds terug kunnen keren naar het onderwerp.

We hebben gekozen voor een open gesprek. Het onderwerp is de dienstplicht. We zorgen er ook voor dat het punt van gewetensbezwaar aan bod komt. Wij als begeleiders hebben kennis, die we inbrengen bij vragen die jongeren zelf stellen. We praten vanuit een doopsgezinde achtergrond, met respect voor de traditie van dienstweigering. Wij zullen zelf nooit worden opgeroepen, daarvoor zijn we te oud. Daarom begeleiden we de maaltijden, maar geven we jongeren vooral de ruimte om zelf te spreken. Het doel is dat zij hun eigen mening vormen, samen met leeftijdsgenoten.

Hier praat je normaal nooit over

De bijeenkomsten zijn nog klein; er komen meestal maar enkele jongeren. Toch vinden de deelnemers het erg waardevol. Een van hen zei: ‘Hier praat je normaal nooit over. Met vrienden heb je het niet zo uitgebreid over de kans op oorlog. Maar het is wel belangrijk.’ Een ander vertelde na afloop: ‘Ik ben er meer door gaan nadenken. Ik zie nu beter hoe Defensie veel inzet op PR om jongeren te werven, en hoe eenzijdig dat beeld is dat zij geven.’

De zin en onzin van het oprichten van een doopsgezind vredesbureau
Het afgelopen jaar merkten we dat sommige oudere doopsgezinden vinden dat de ADS weer een vredesbureau moet oprichten. Als medewerker duurzaamheid en vrede denk ik dat dat nu nog te vroeg is.  We weten dat het vredesbureau vroeger veel jongeren op verschillende belangrijke manieren heeft geholpen. Maar het aantal doopsgezinde jongeren is vandaag niet zo hoog als in de hoogtijdagen van het vredesbureau. Bovendien is de dienstplicht voor veel jongeren nog te abstract. Na jaren opschorting is het lastig een beeld te vormen van wat dienstplicht met zich meebrengt, zowel voor de jongeren als voor onszelf. Hoewel we voldoende rampzalige beelden zien van wat oorlog voor bevolkingen betekent, weten we nog onvoldoende hoe de dienstplicht er straks in Nederland uit zal zien voor onze jongeren. Daarom houden we het voorlopig bij ‘maatwerk’: het volgen van het nieuws en het geven van informatie en advies aan jongeren – naar hun behoefte.

#geen kanonnenvoer (initiatief van de nieuwe vredesbeweging)
Ondertussen doen we als doopsgezinden mee aan gesprekken met Kerk en Vrede en de Nieuwe Vredesbeweging. Zowel Wereldwerk als de functionaris Duurzaamheid en Vrede en een ADS-bestuurslid zitten aan tafel. Tot nu toe leidt dit nog niet tot een gezamenlijke strategie. De Nieuwe Vredesbeweging neemt vaak het voortouw. Als doopsgezinden vragen we ons af of de toon altijd past bij onze jongeren. Soms vinden we de toon te fel voor het ‘werken aan vrede’. Wij geloven dat vrede niet alleen het doel is, maar ook bepalend voor de weg. Dat betekent dat we niet vijandig willen klinken, ook niet tegenover Defensie of jongeren die anders (niet per se pacifistisch) denken. Toch vinden we de slogan ‘#geenkanonnenvoer’ sterk. Daarom volgen we de campagne en delen we deze.

Tekst: Iris Speckmann
Beeld: Melody Ayers-Griffith